Engin Erkiner: Hannah Arendt çok yönlü bir kadın, ayrıntılı biyografisini okuyorum. İyi biyografiler hem iyi araştırma yapılmasını gerektirir ve hem de edebi anlatımla çekici hal alır. Hannah Arendt ve Yüzyılı başlığını taşıyan Almanca biyografi bu özelliklere sahiptir. Arendt’in mektupları, yakın arkadaşlarıyla konuşmaları, kendisi hakkında yapılan değerlendirmeler; geniş araştırma yapılmış. Özellikle ilgimi çeken yüzeysel olarak bildiğim Martin Heidegger’le olan ilişkisiydi. Heidegger 20. yüzyılın önemli filozoflarından kabul edilir. Öğretim üyeliği sırasında Nazilerin partisi NSDAP’ye üye olmuş ve 1945’e kadar da bunu sürdürmüştür. Sonraki yıllarda “hayatımın büyük aptallığı” diyecektir.

Arendt Yahudidir, bir dönem Heidegger’in öğrencisi olmuştur ve aralarında savaş sonrasında da sürmüş değişik bir duygusal ilişki vardır. Birbirlerine olan yakınlıklarının temelinde entelektüel kapasitelerini karşılıklı olarak takdir etmeleri yatar. Birbirlerine sevgi ifadeleriyle dolu çok sayıda mektup yazmışlardır. Hannah’ın iki kere evlenmesi ve başka aşkları aralarındaki ilişkiyi koparmamıştır. Heidegger de evlidir.

Heidegger’in temel yapıtı Türkçede de yayınlandı: Varlık ve Zaman. Raftan bana bakıyor, okumak fırsatım olmadı.

Arendt Nazilerin iktidara gelmesi üzerine Almanya’dan gitmek zorunda kalır, yedi yıl Paris’te ikinci eşiyle birlikte yaşar ama buradan ABD’ye kaçmak zorunda kalacaklardır.

Arendt Paris yıllarında felsefeyi bırakır ve politik teoriyi temel alanı olarak seçer. Totaliterlik üzerine yapıtını, kendisini ünlü yapan yapıtı yazar. Politikayla ilgilenmeyen bir insandır. Edebiyatın en tanınmış savaş karşıtı romanını, Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok’u yazan Remarque de kendisini apolitik olarak görmektedir. Romanı Naziler tarafından yasaklanır ve o da kaçmak zorunda kalır.

Arendt’in tek politik faaliyeti bir dönem İsrail devletinin kurulması için Yahudi örgütleriyle birlikte çalışmasıdır. İsrail devleti kurulduktan sonra Filistinlilerin topraklarından sürülmesini Albert Einstein (o da Yahudidir) ile birlikte protesto eder.

En büyük çıkışını ise İsrail’de Nazi kasaplarından Eichmann’ın mahkemesi sırasında yapar. Arendt’e göre Eichmann Yahudi düşmanı değildir. Yahudi toplumu tarafından şiddetle protesto edilir. Ardından “Kötülüğün Sıradanlığı” adlı ünlü yapıtını yazar.

Üniversitede Frantz Fanon’la ilgili bir ders almıştım. Fanon, şiddetin ezilenlerdeki iyileştirici etkisinden söz eder, Arendt bunu eleştirir. Ben de dönem sonu verilen yazılı çalışmada Arendt’i eleştirmiştim. Fanon bu belirlemeyi Avrupa için değil, sömürge ülkeler için yapmıştır.

Arendt’le ilgili farklı iki biyografi kitabını bitireyim, Heidegger çalışmayı planlıyorum.